Saturday, March 30, 2024

व्हॅल्यू ऍडिशन

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

व्हॅल्यू ऍडीशन 

समोर वाफाळता कॉफीचा कप...चवीप्रमाणे हवी तेवढीच घातलेली साखर विरघळवण्याचे काम करून बाजूला ठेवला गेलेला चमचा..आता फक्त एकेक घोट घेत निवांतपणे कॉफी संपवायची.

विरघळणे...याला समानार्थी शब्द बहुधा नसावा.सामावून जाणे,एकरूप होणे हे जवळ जाणारे शब्द...पण हे ज्याबद्दल बोलले जातात त्याचे वेगळे अस्तित्व उरत नाही...असे दर्शविणारे हे शब्द आहेत.

विरघळणे हे त्यापलीकडचे असते...आपले अस्तित्व दुसऱ्यात मिसळून त्याच्या अस्तित्वाला नवा अर्थ, नवे परिमाण देते.

समोरचा कॉफीचा कप म्हणजे जीवन..समाधानाची पुरेशी साखर हाताशी आहे..पण ती नुसती कपात टाकून उपयोग नाही.चमच्याने ढवळावी लागेल.तरच तिचे अस्तित्व नाहीसे होऊन कॉफीच्या अस्तित्वाला चव येईल.

आपल्या अस्तित्वाला चव आहे कारण परमेश्वररुपी चमचा वेगवेगळ्या पद्धतीने आपल्या आयुष्यात चांगल्या अर्थाने ढवळाढवळ करून त्याला अर्थ देतो.कधी मीठ तर कधी साखर.. कधी दुःख कधी आनंद..काळानुसार विरघळवत असतो.

मैत्रीची साखर त्यानेच वापरली..विविध नात्यांची,स्नेहाची साखर त्यानेच वापरली.विविध छंद,भटकंती हे पण साखरेचेच प्रकार..जिथे पाहू तिथे फक्त विरघळणे असल्यामुळे आयुष्याला चव आली आहे.

लता,आशा, किशोर,रफी,मुकेश,सुमन...अशा साखरेच्या अनंत जाती त्याने या कपात ओतल्या आणि विरघळवल्या नसत्या तर...!नको..कल्पना पण नको करायला.

खरंय की नाही?

चला मी कॉफी घेतोय आता.. येताय का कंपनी द्यायला?तुमच्या कंपनीची साखर लगेच विरघळेल बघा...

लेखन:मुकुंद इंगळे 

Thursday, March 21, 2024

स्वप्नाशा


चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

स्वप्नाशा 

किती सुंदर स्वप्न पडलं आज. एक पिवळ्या रंगाचा टवटवीत गुलाब…

घरातच उमललाय...आणि प्रसन्न मनाने त्याकडे पहात बसलोय.

हळू हळू मला जाग येतेय.गुलाब नजरेसमोर आहेच अजून..सोबत 

वास्तवाची फक्त एकच हिरवीगार खरखरीत फांदी... खरं तर 

गुलाबाच्या झाडाला असणारं पान हवं...पण साधारण कर्दळीला 

असते तसे एकच पान...अस्तित्वाचे..जाणिवेचे.

आणि फांदीचा देठ ऊर्जा मिळवतो आहे अर्ध्या भरलेल्या नियतीच्या 

पेल्यात असलेल्या पाण्यातून.

हे माझे स्वप्न परस्परांशी विसंगत वाटेल अशा गोष्टींनी पुरेपूर भरले आहे कदाचित…

पण ते मला गुलाब होऊन फुलण्याला प्रवृत्त करत आहे..विविध प्रकारे ऊर्जा देऊन.

कळत नाही स्वप्न आहे की मनात मोहरलेल्या नितनूतन आशेचं एक ताजे फुल..

मन होऊन उमललेलं 

लेखन:मुकुंद इंगळे 


Wednesday, March 20, 2024

बेंच मार्क

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

बेंच मार्क

अतिशय सुंदर नयनरम्य ठिकाणी मी एकटाच  आहे ...विशाल पसरलेल्या अनंत आकाशाच्या एका विस्तीर्ण अवकाशाखाली..शुभ्र मेघाच्छादित.समोर दिसत आहेत निश्चल भासणारी पर्वतांची एक रांग...हिरवळीने भारून गेलेली. मधे मधे पायवाटांची मेंदी की टॅटू अंगावर गोंदलेली.

आणि हे सर्व मी रोज पाहतो...अनुभवतो...सर्व ऋतू..कडाक्याची थंडी, रणरणते ऊन, सुस्वर वारा,सुखद झुळुका किंवा वादळी पाऊस.. अनिर्बंधपणे.

पायथ्याशी असणाऱ्या या रिसॉर्ट मधे नेहमी पर्यटक येतात...काही येतात जवळ आणि काही क्षण मी ही रमतो त्यांच्या सोबत.माझ्यासोबतचे गोठलेले काही क्षण मी त्यांना भेट म्हणून देतो..

या रम्य दृश्याला आकार येतो तो पर्यटकांच्या डोळ्यात...डोळ्यातून मनात साकार होते तो क्षण.तो क्षण मी त्यांना भेट देतो.ते खूष होतात.

ज्या दिवशी पर्यटक नसतील त्या दिवशी अस्तित्वच उरत नाही..कशाचच.

इथे आलो कधी...कुणी आणलं..आठवत नाही आता.रमून गेलो बघता बघता ...दुरून हे सुंदर दृश्य डोळे भरून पाहता पाहता त्याचाच एक भाग होऊन गेलो.

आज तुम्ही आलात..माझाही या देखण्या देखाव्यासोबत फोटो काढलात..त्याबद्दल धन्यवाद.

मी दिलेली भेट घेतली ना सोबत?

ऊन, वारा,पाऊस झेलत अजून किती काळ जाणार..ठाऊक नाही.त्यामुळे चिंता नाही.

आपण ही असेच आयुष्याचे सुंदर दृश्य पाहायला आलेलो पर्यटक आहोत...पाहता पाहता त्याचा भाग होऊन गेलो आहोत..सुख दू:खाचे ऊन्हा पावसाचे अनुभव घेत घेत... हळू हळू, या लाकडी अर्ध्या ओंडक्यासारखे...तटस्थतेकडे प्रवास करणारे.

तटस्थता हाच एक 'बेंच'मार्क आहे.

लेखन:मुकुंद इंगळे 

Saturday, March 16, 2024

मनो बिंब

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

मनोबिंब

फिरायला निघालो होतो...वाटेत कुठे तरी आरशांचे तुकडे पडलेले दिसले...यादृच्छेने... स्वैरपणे पडलेल्या त्या तुकड्यांकडे वरून..लांबून पाहताना आजूबाजूचा प्रकाश प्रतिबिंबित होत होता...आणि प्रत्येक तुकड्यात थोडा थोडा का होईना.. मी दिसत होतो.  नकळत मी एक तुकडा उचलला..जवळून पाहिले तर मी मलाच जवळून पाहिले त्यात.

आयुष्याच्या वाटेवर फिरताना आपल्याला भेटणारी माणसे या आरशाच्या तुकड्यासारखी असतात.

त्यांच्यात आपण स्वतःला थोडे थोडे दिसतो आणि पाहतो.काळजीपूर्वक, इजा होईल असे त्यांचे धारदार कंगोरे टाळून जवळ घेतो...मग आणखी जवळून स्वतःला त्यात पाहतो.

हळूहळू कंगोरे बोथट होतात आणि तो तुकडा मित्र की "मी"त्र बनून जातो.

माझे चालणे संपेपर्यंत हे असेच चालणार...चांगल्या अर्थाने कवितेची ओळ आठवत.."वाटेवरती काचा ग"...त्या उचलून..आयुष्याला डकवून ...आयुष्य शोभिवंत करत ..चालतच राहणार.

लेखन:मुकुंद इंगळे 




Wednesday, March 13, 2024

क्षणीकांचन योग

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

क्षणीकांचन योग

या बसा निवांत..सुंदर सूर्योदयाच्या साक्षीने...

मिटा डोळे...सर्वात प्रथम...कोणताही विचार मनात येण्या आधी कोणती व्यक्ती डोळ्यासमोर आली...तिच्याशी आपले कदाचित लौकिक नाते असेलही..नसेलही.पण अलौकिक नाते मात्र निश्चितच असेल...किती जुनी ओळख...नवी ओळख ...कुठलाच परिमाण लागू पडत नाही.

क्षणभर ती व्यापून गेली..व्यापून राहिली.सूर्याच्या किरणांसारखी...किरण एकेकटे करून सोडवता येत नाहीत...झाडाच्या फांद्यामुळे किरणे विभागल्यासारखी वाटतात नुसती.पण विभागलेल्या प्रत्येक किरणात अनामिक ऊब,धग,ऊर्जा तेवढीच असते.

क्षणभर कुणीतरी मनात प्रतिबिंबित होऊन गेलं ..जाणिवेची जांभळी फुले अवती भवती त्या क्षणी उगवली.

सुंदर उगवलेल्या सकाळच्या सोबत असीम सुंदर अस्वस्थता पण उगवली...दिवस जसजसा वर येईल..तशी ती इतकी वाढत जाईल.की निळ्याशार ओढीने हा तलाव असाच भरून राहील.

अनुत्तरित प्रश्न इतकाच राहील...ती व्यक्ती सहज अहेतुक का नजरेसमोर क्षणभर तरळली?

नका शोधू उत्तर...गुलजार म्हणालेत ते खरंय...

सिर्फ़ एहसास है ये रूह से महसूस करो

हाथ से छूके इसे रिश्तों का इल्ज़ाम न दो

हा क्षण बराच रेंगाळला..वळूया पुढच्या क्षणाकडे..!

लेखन:मुकुंद इंगळे 





Monday, March 11, 2024

विचारहदारी

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

विचारहदारी

मी रस्ता आहे

कितीतरी लहान मोठ्या चारचाकी गाड्या, मोठाल्या बसेस , सायकल्स....रहदारी सुरू आहे. थांबायला कुणालाच आवडत नाही..म्हणून सिग्नल हिरवा झाल्याझाल्या हॉर्नचे कर्कश्श आवाज ऐकू येतात.

पण या सगळ्याला गती आहे.

ही रहदारी माझ्या मनातल्या विचारांची आहे.माझ्या मनात लहान चारचाकी,दुचाकी वाहनांसारखे सहज तात्काळ अंमलात आणाता येतील असे विचार ...किंवा काही काळ द्यावा लागेल असे बस सारखे मोठे विचार...याची रहदारी अहोरात्र सुरू आहे.

सिग्नलच्या खांबावर लाल दिवा लागतो तसा मी मध्येच विचारांना थांबवितो आणि त्यांचे काय करावे हे ठरवतो.नियमन करतो.सिग्नल हिरवा झाला की परत विचार वाहतूक सुरू.

कधी कधी अँब्युलन्स येते..तेव्हा बाकी विचार बाजूला ठेऊन, तातडीने हालचाल करून मेंदूला निर्णय घ्यावा लागतो...कारण अँब्युलन्स मधला विचार अत्यवस्थ असतो...अस्वस्थ करत असतो.

पण एक नक्की....इथे कुणी थांबत नाही...नव्या विचारांची अथवा विचारांची नवी वाहने सतत ये जा करत असतात.कुठे जातात ठाऊक नाही..नियमन करावेच लागते..नाहीतर पुढच्या पिढीची छोटी वाहने आणि मागच्या पिढीच्या ज्येष्ठ वाहने यातला समन्वय साधता येणार नाही.तो सांभाळावा लागतो.पण याच सर्व वाहनांच्या दिव्यांचा प्रकाश कधी उदास तर कधी उल्हसित करत असतो.सोबत वडीलधाऱ्यानी मनाच्या खांबांवर लावलेल्या दिव्यांचा प्रकाश..आणि तेच अनुभवीत मी दिवसरात्र इथेच असतो.

मी जणू रस्ता आहे.

लेखन: मुकुंद इंगळे 

Saturday, March 9, 2024

जागृत

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

जगातले, 

जग आतले की 

"जग" आतले

कोण जागे आहे?लक्ष्मी विचारते आणि जो जागा असेल त्याच्यावर कृपेचा वर्षाव करते.आज कोजागिरी आठवायचं खरं तर काहीच कारण नाही.पण वरचे तीन शब्द वाचले आणि मन अंतर्मुख झाले.

ज्योतिष थोतांड, विज्ञानाचा उगम पश्चिमेकडेच झाला आहे,मुहूर्त वगैरे काही नसतं, वास्तू शास्त्र म्हणजे वस्तू विकण्याची सोय इत्यादी आधुनिक शास्त्रकारांना हे अतर्क्य प्रश्न, कसलीही पडताळणी न करता, निदान विचारण्याची तरी सोय झाली...ती आपल्या पूर्वजांनी "आतले"जग जगताना पाहिले म्हणून.

त्यांनी आपापल्या "मी कोण"या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्याच्या पद्धती शोधल्या, मागे सोडल्या..आपण आज त्याला अध्यात्म म्हणतो.

त्या कुणीतरी जगताना आधी जगातले होऊन जगाकडे पाहिले...त्या व्यापाला माया म्हटले.

मग "आतले जग" नुसते पाहिले...तेव्हाच्या अनुभवाच्या प्रतिबिंबाला साक्षात्कार... म्हटले...

पण "आतले" पाहून मनाला मिळालेल्या तादात्म्याचा अनुभूती प्रमाणे जेव्हा "जग"णे सुरू झाले तेव्हा प्रश्नांची उत्तरे मिळत गेली...ते लिहीत गेले..सांगत गेले. आणि वेद शास्त्र पुराणाची निर्मिती झाली.

जो जगात आहे,जगत आहे..त्याची नुसती जागा आहे. 

जो जगात आहे,आनंदाने जगत आहे...त्याला जागेची, जगायची माया आहे..पण तो जागा नाही.

जगात आहे,जगत आहे पण कुतूहलाच्या जाणिवेतून जगत आहे ...की "आत" ले जग काय आहे? तो खरा जागा.

वरील तिन्हीपैकी साऱ्यांच्या मुळाशी एकच प्रश्न...

यांतील कोण जागे आहे?

मीच मलाच विचारलेला...!

कोण जागे आहे?

जगातले,

"जग" आतले की

..जग "आतले"

लेखन:मुकुंद इंगळे 


Tuesday, March 5, 2024

वेळवंट

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

वेळवंट 

मनाचे वाळवंट विशाल असेच पसरलेले असावे...अनेक थरांत... कसे आकाराला येत असतील हे आकार बदलणारे विविध थर?...विचारांचे वारे देत असतील का हे आकार?

उमेदीच्या रखरखीत उन्हात तापणारे वेळेच्या वाळूचे जगण्याच्या क्षणांचे कण..आयुष्याच्या संध्यासमयी,रात्री तितकेच थंडगार होत असावेत...

कुठे कुठे आशेच्या निवडुंगांची हिरवी रोपे ...खोलवर असलेल्या प्रयत्नांच्या पाण्याच्या आसपास.

तर जो जो मनाच्या जवळ येईल त्याला त्याला त्याचे स्वतःचे मैत्रीचे,नात्याचे,प्रेमाचे मृगजळ दिसेल...कदाचित ते देखील दिसणे बंद होईल एखाद्या विचारांच्या वादळाने थरांचा आकार,ही परिस्थिती बदलली तर..

वाळवंट तसेच राहील..पण थरांचा आकार बदलत राहील...

वेळ सतत बदलत असते...आपण वेळेनुसार बदललो तर स्थिरत्वाचा भास तयार होतो...आणि वाटतं की हे वाळवंट असंच होतं..असंच राहील पुढे देखील.

फिरणाऱ्यांचे वाळूत उमटलेले पायही कालांतराने दिसेनासे होतील..

काही असो..इतके गोजिरवाणे वाळवंट (खरं म्हणजे वेळवंट) प्रत्येकाच्या मनाचे,ज्याच्या त्याच्या मनातल्या मनात असते...असेच अथांग पसरलेले..

काहींच्या मनातल्या या वाळवंटात गेली अनेक वर्षे एक वाढता थर माझाही आहे..

ही किती मोहक गोष्ट आहे.

लेखन:मुकुंद इंगळे 


Sunday, March 3, 2024

ब्लॅक अँड व्हाइट मधे रंगलेले भाव विश्व

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

ब्लॅक अँड व्हाइट मधे रंगलेले भाव विश्व

आमची पिढी नशीबवान कारण लहानपणी ब्लॅक अँड व्हाइट चित्रपट यायचे..सुंदर गाणी त्यात असायची.पाहणाऱ्याला रंगांची अपेक्षा नसायची....कारण त्यातील रंग भरण्याचे स्वातंत्र्य त्याला

असायचे.साधना,नूतन,मधुबाला इत्यादी अनेक नायिका त्यावेळी प्रत्यक्ष समोर आल्या असत्या तर ओळखायला काही क्षण गेले असते इतक्या त्या ब्लॅक अँड व्हाइट रुपात डोक्यात वसतिगृह बांधून राहिलेल्या आहेत.

दुष्टपणा दाखवण्यासाठी वेगवेगळे पोशाख आणि अवतार केसांची स्टाईल यापेक्षा डोळे आणि देहबोली प्रभावीपणे वापरायचा प्राण.

 ब्लॅक अँड व्हाइट या दोन टोकांच्या रंगछटांमध्ये संपूर्ण आयुष्याचे रंग उलगडले जात होते.पडद्यावरील कथानकाच्या सादरीकरण,दिग्दर्शन,ब्लॅक अँड व्हाइट मध्ये शोभेल,उठून दिसेल असे कपडे कदाचित तत्कालीन वेशभूषाकार करत असतील.

जे जे म्हणून त्याकाळच्या चित्रपट निर्मितीच्या प्रक्रियेमध्ये असतील त्यांनी या सर्व गोष्टींचा विचार केला असावा..आणि म्हणून पडद्यावर इतक्या उत्कृष्ट आणि प्रभावीपणे त्याचे सादरीकरण झाले असावे.

कागज के फूल सारखा ब्लॅक अँड व्हाइट मधील निव्वळ अप्रतिम सिनेमा म्हणजे ब्लॅक अँड व्हाइट सिनेमांच्या रत्नहारात मध्यभागी जडवलेला हिराच जणू.

चॅनल सर्फ करताना आजही  ब्लॅक अँड व्हाइट गाणे लागलेले दिसले तर पुढे जाताच येत नाही...आणि कधी निवांतपणे यू ट्यूब वर त्याचा आस्वाद घेता येतो.

त्यामुळे भावविश्वात फक्त ब्लॅक आणि व्हाईट  या दोन रंगांमधील नव्हे अवस्थांमधील सर्व छटा आहेत.त्यात पूर्वग्रहांचे रंग नसल्याने ते जास्त कायम जास्त खुलते आणि जुनी गाणी,चित्रपट पाहताना अतीव आनंद देते.

लेखन:मुकुंद इंगळे