Monday, May 13, 2024

चेतना

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

चेतना

सगळीकडे अंधार आहे ...एक दोन रस्त्यावरचे दिवे आणि तरीही सुसाट वेगाने धावणाऱ्या गाड्या.वेगामुळे गाडी कॅमेऱ्यात स्थिर टिपता पण येत नाही.पण वेगामुळे गाडीच्या दिव्याच्या प्रकाशाची शलाका मात्र अखंड दिसते.जणू दोन दिव्यांच्या प्रकाशाचे त्या क्षणी झालेल्या हालचालीचा आलेख.तोच तेवढा खरा.पुरेसा असतो अंधार नाहीसा करायला. प्रकाशाचा वेग आणि आवेग दोन्ही दिसतात चित्रात...अन् त्यामुळेच अंधाराची व्याप्ती देखील कळते.

अंतराळात जसा अंधार आहे तसाच शरीरात सुद्धा.एखादी रक्तवाहिनी मेंदूपर्यंत रक्त वाहून नेते अशाच अंधारात.पण तिथेही आत अंधार असला तरी सुप्त चैतन्य असते..असावे. रक्तवाहिन्यांसारखे जाणिवांचे ..कदाचित अंधारामुळे न दिसणारे जाळे पण शरीरात आहे. पंचेंद्रियानी टिपलेल्या अनुभवाचे, संवेदनेचे..प्रकाशात ..जाणिवेत रूपांतर केले जात असावे आणि मग त्या प्रकाशाची जाणिव मेंदूपर्यंत वाहून नेली जात असावी... क्षणोक्षणी..श्वास सुरू असेपर्यंत.

तुम्हाला फक्त एक स्थिर कॅमेरा लागेल..दुरून ते टिपण्यासाठी.नक्की हा वर आहे अगदी तसाच फोटो येईल.संवेदना वाहतानाचा..अगणित जाणिवांच्या प्रकाशाचा .

आनंद,दु:ख,वेदना इत्यादी अनेक संवेदना.. शरीरात सुसाट गाड्यांसरख्या फिरत असतात.

जर स्थिर मनाच्या कॅमेऱ्यात तटस्थपणे टिपल्या तर दिसतील त्या क्षणी. 

टिपल्याच नाही तरी त्यांचे वहन अहोरात्र होतच  राहील.

चेतनेचे असंख्य प्रकाशबिंदू मेंदूत लखलखत रहात असतीलच...हर क्षणी..!

लेखन:मुकुंद इंगळे 


Wednesday, May 8, 2024

ओ मेहेस्कूबा

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

ओ मेहेस्कुबा

पूर्ण तयारीनिशी आपली ही पाण्याखालची सफर सुरू आहे.हर क्षणी नवनवे अनुभवांचे प्रदेश दृष्टोपत्तीस येत आहेत.मनाचा विशाल पसरलेला अथांग समुद्र.कितीतरी खोल...अगम्य आहे.अजूनही ज्ञानाचा प्रकाश पोहोचू शकत नाही अशा अगणित जागा इथे आहेत. आणि विविध विचारांचे विशाल.. सर्वदुर पसरलेले प्रचंड कातळ...त्यांचेच डोंगर आणि दऱ्या.

अगणित छटांचे ..विविध भावनांचे लहान लहान ते देवमाशासारखे प्रचंड आकाराचे मुक्त संचार करणारे मासे आजूबाजूला संक्रमण करत आहेत.

षड्रीपूंच्याच्या लोभस हिरव्यागार वनस्पती, वेली त्यांची जंगले,शेवाळे...लहान मोठ्या प्रसंगांचे अनंत शंख शिंपले. जुन्या बुडालेल्या घटनांचे..भूतकाळाचे सांगाडे..

सारं काही पहातोय आपण...

व्यक्तिमत्वाचा स्कुबा सुट परिधान करून....सफर सुरू ठेवायची. पाठीवर कर्तृत्वाच्या प्राणवायूचा काही काळ पुरेल असा सिलिंडर आहेच.

पाण्यात अवरोध न होता शिताफीने,जलद,सहज हालचाल करता यावी यासाठी पायाला लावलेले पसरट..आजूबाजूच्या लोकांशी असणाऱ्या संपर्काचे,नात्याचे आकाराने मोठे फीन्स..पावले आहेत.

खोलवर जाताना वाढणाऱ्या दाबाला आणि एकूणच पाण्याखालच्या संचाराला नियंत्रित करण्यासाठी मेंदू नावाचा संगणकमीटर..

प्रत्येक गोष्ट नजरेला नीट,व्यवस्थित दिसावी...आणि पाहताना डोळ्यात, नाका तोंडात पाणी जाऊ नये म्हणून व्यवस्थित लावलेले  वडीलधाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाचे हेल्मेट ...सगळं काही व्यवस्थित आहे.

थांबू नका... मनक्रमण करत रहा.

हेल्मेटवरचा प्रखर प्रकाश देणारी इच्छाशक्तीची विजेरी मात्र अहोरात्र 'ऑन'च असायला हवी.

आपण फक्त तटस्थपणे या स्कुबा सफरीचा आनंद घेत राहू..त्यातले साहस अनुभवत राहू.

लेखन: मुकुंद इंगळे 


Tuesday, May 7, 2024

स्वप्नाचा कंदील

चित्र वेध (चित्र सौजन्य: अनामिक)

स्वप्नाचा कंदील 

कधी कधी असं होतं..आपण काहीतरी शोधत असतो..ते न सापडता वेगळंच काहीतरी शोधण्याच्या जागी दिसतं...आणि ते नव्यानं पाहिल्यासारखे आपण हरखून जातो. कधी होतं असं?  

दिवसभराच्या थकव्यानंतर झोप मस्त लागते.कधीतरी अचानक पहाटे जाग येते...का जागे झालो काहीच कळत नाही. बाहेरच्या शोभिवंत कंदीलाचा प्रकाश, चंद्र किरणांसोबत अर्धवट उघड्या खिडकीतून झिरपत असलेला दिसतो. परत झोपेच्या शोधात डोळे बंद करून आपण ... फक्त असतो.

तेव्हा ना धड झोप ना धड जाग..अशा अवस्थेत अचानक...तर्काच्या साऱ्या कसोट्या सोडून डोळ्यासमोर एखादे सुंदर स्वप्न चित्रपटासारखे उलगडू लागतो.कधी आपण त्यातले पात्र रंगवतो..तर कधी फक्त प्रेक्षक असतो.

खरी जाग आल्यावर आपण ते स्वप्न पुन्हा..तसेच,तिथेच शोधतो..पण सुरेख हुरहूर लावणारे ते स्वप्न काही केल्या परत आठवत नाही.आपण अस्वस्थ होतो..पण उदास होत नाही....मात्र मनात रेंगाळणारी एक आनंददायी हुरहूर सतत सोबत रहाते. एक अनामिक समाधान असंच मनाला जाणवत राहतं.

अजून तसा थोडा अंधार असतो बाहेर... आपण ज्या स्वप्नाला मनात शोधत असतो त्याने या कंदीलाप्रमाणे रात्र बहरून आणि भारून टाकलेली  असते. शोभिवंत कंदीलासारखे...एक स्वप्न डोळ्यासमोर तरळून गेलेले असते.

कंदीलाभोवती फुलांनी घातलेल्या मोहक आणि आर्जवी मिठीप्रमाणे... एक सुंदर रात्र, मनासोबत प्रसन्नपणे गुरफटून गेलेली असते...केवळ न आठवणाऱ्या स्वप्नामुळे. 

लेखन:मुकुंद इंगळे 





Monday, May 6, 2024

फुलकित

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)
फुलकीत 
आमचं असं काहीच ठरलेलं नसतं..कुणी आधी फुलायचं की एकत्र फुलायचं....आम्हालाही माहीत नसतं.या तळ्यात स्थिर वाटणाऱ्या पाण्याला वारा दुरून डोंगरावरून येऊन तरंग निर्माण करतो.तो वाहताना अंगावरून पुढे गेला की मोहरुन जातो आम्ही..फुलण्यासाठी मोहरणे आवश्यक असते. आनंदाच्या भरात ते मोहरणे आठवून हलकेच स्मित ओठावर येते.तुम्हाला वाटतं की पाकळ्या किलकिल्या झाल्यात..लवकरच आम्ही फुलणार.
पायाशी गुदगुल्या करणारं, कधी कधी हलणारे पाणी देखील सुखावह असते. पाकळ्यांचे स्मित आणखी खुलते.आणि..दिवस रात्र, काळ वेळ कुठलीही असताना तो क्षण येतो.मिटल्या, अर्ध्या खुललेल्या पाकळ्यांचे सुख त्या क्षणी अनिर्बंध होते..आणि एक फुल पूर्ण उमलते.
जे पाहणाऱ्याला आनंद देते ते स्वतः किती आनंदात जगत असेल. देठाशी जोडलेल्या फुलाला कधी हताश,मलूल पाहिलंय का कुणी.
या तळ्यासारखी अनेक तळी आसपास आहेत.नीट पहा स्वतःच्याच डोळ्यात.
सगळीकडे हे असेच होते.विविधरंगी फुले सहज त्यात कधीही फुलण्याच्या प्रक्रियेत रमलेली दिसतील.भावनेच्या तीव्रतेचे मनाकडून वाहत येणारे वारे तरंग निर्माण करतील.पायाशी असणारे आसक्तीचे पाणी...या मुळे तो क्षण कधीही उगवेल.
अन् डोळ्यांच्या तळ्यात एक अश्रूंचे फुल उमलेल.
भावना अनंत,तळी अनंत,फुलांचे रंग अनंत...फुल फक्त एकच...अश्रूंचे.
कधी आनंदाने उगवलेले..कधी आवेगाने.
लेखन: मुकुंद इंगळे

Saturday, May 4, 2024

3D

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

3D

काही वेळापूर्वी एक यान पांढऱ्या धुराची रेघ ढगांच्या अंगावर उमटवून आकाशात गेलं. ती रेघ आता अस्पष्ट होऊ लागली आणि एखाद्या ओरखड्यासारखी दिसू लागली आहे.

मी हे सर्व दुरून पाहताना हे चित्र द्विमितीय.. एकाच प्रतलावर पहात असतो.

ओरखड्याची खूण नाहीशी होईल थोड्या वेळात.काही कोटी मैलावरून इथे प्रकाश देणारा सुर्य...त्याच्या खिजगणतीत देखील हा पांढऱ्या धुराच्या खुणेचा प्रसंग नसेल...त्याला ढगांच्या थरांबद्दल,रचनेबद्दल काहीच माहीत नसेल.

हा सर्व फक्त या कोणातून पाहणाऱ्याच्या, माझ्या नजरेच्या मनाचा (की मनाच्या नजरेचा)खेळ आहे.

 मनात भक्तीचे, श्रद्धेचे विविधरंगी ढग दाटून येतात.आणि त्या अनेकविध पदरांतून मी श्रद्धास्थानाकडे ...म्हणजेच देवाकडे पहात असतो.

दुःखाचे एक यान कुठून तरी येते आणि वेदनेचा एक ओरखडा, चरा मनावर उमटतो.कालांतराने त्याची तीव्रता कमी होते.पण तो उमटतो तेव्हा त्या देवाचे किती काळ पूजन..खऱ्या भक्तीभावाने केले हे मी देवालाच सांगून ...जणू या यातना "तरीही" तू मलाच का दिल्यास असा व्यवहारी पण अव्यवहार्य..त्याला दोष देणारा.. प्रश्न विचारत असतो.

मन स्थिर करून या चित्राकडे नीट पाहिले तर त्रिमितीय उलगडा होतो यानाची रेषा,ढग यात अंतर असू शकेल...त्या सर्वापलिकडे सुर्य, नैमित्तिक माझ्या समोर आलेल्या ढगांबद्दल अनभिज्ञ असेल.

या सर्व दिसणाऱ्या गोष्टीतील अंतर.... 'अंतरा'तून त्याकडे पाहिले तरच दिसते.

सुर्य..माझा देव प्रकाशत राहीलच...मी जोपर्यंत 2D नजर 3D करत नाही...तोवर मी भक्तीच्या तुलनेत सुखाची नव्हे....तर दुःख न देण्याची प्रार्थना,अपेक्षा करत राहणार.

देवाची भक्ती,श्रद्धा याचा आपल्या वेदनेशी.. दुःखाशी कुठल्याच गुणोत्तराने संबंध नसतो.

देव,दैव आणि दुःख...या 3D चे आकलन मला हे चित्र देऊन गेले.

लेखन:मुकुंद इंगळे 


Wednesday, May 1, 2024

देखावा एक हॅपनिंग

चित्र वेध (चित्र सौजन्य:अनामिक)

देखावा..एक हॅपनिंग

थोडे थोडे पायवाटेने वर जात राहू...आधी त्या सुंदर बहरलेल्या झाडाजवळ पोहोचायचे आहे.तिथून परिसर आणखी सुंदर दिसेल...मन उल्हसित होईल.थकवा निघून जाईल..मन रिचार्ज होईल.

निळ्याशार मनाच्या पार्श्वभूमीवर विचारांचे शुभ्र ढग आपापल्या गतीने सरकत राहतील..आकार बदलत राहतील.

त्याच मनाचा दुसरा भाग असलेली, कर्तृत्वाने हिरवीगार बहरलेली जमीन..टेकडी, जवळून पाहताना ओबडधोबड दिसते.पण लांबून खूप विलोभनीय दिसते..तिथल्या वर खाली नेणाऱ्या पायवाटा सुद्धा दिसतात.

जितके आकाश तितकीच जमीन दिसते.

स्थिर वाटणारा जीवनाचा हा रम्य देखावा...जशी उंची गाठाल तसतसा बदलत जातो. आकांक्षांचे आकाश शुभ्र विचारांना खुणावत रहाते...आणि आपण लहान मोठ्या पायवाटा दैनंदिन,नित्य..दररोज न चुकता चढत राहतो..शुभ्र विचारांचे ढग हिरवाईत रूपांतरित करत राहतो.

बाजूच्या घरात..वेगवेगळ्या श्याम श्वेत विचारांसोबत, हृदय.. बरे वाईट परिमाण उपभोगत वस्तीला असते.

थंडीत चांगल्या उबेसाठी काही विचार जाळायची फायर प्लेस आत आहे.आणि त्याचा धूर विरून जाण्यासाठी मोठमोठी धुराडी, चिमण्या देखील.

काही विचार सांभाळून ठेवावे लागतात. ते असतात नसानसांत सांभाळलेले... धडधडण्यासाठी विचाराप्रज्वलन गरजेचे आहे. कदाचित यामुळेच फायर प्लेस ला hearth म्हणत असतील.जास्तीचा h for हरक्षणी अनुभवायला मिळणारे happening असावे.

धडधड नाही तर हा देखावाच अस्तित्वात नाही.

लेखन: मुकुंद इंगळे